براى اين‌كه اين فقه را كه مورد تهاجم شديد قرار گرفته ، انصاف دهيم ، اوّلا توجّه داريم كه وى شرعى محض بررسى مىكند . و واقعيّت آن است كه ابن حزم در اعتراضات شديد خود تا حدّ متّهم كردن مذهب حنفى به رغبت در مجاز دانستن حيله‌گرى عمدى در شرع ، پيش نرفته است . بنابراين ؛ آنچه را كه بر ايشان ايراد مىگيرد ، اين است كه ايشان برخى از روىدادهاى بزهكارى را بدون كيفر گذاشته‌اند ، درحالىكه برخى از شرايط كيفر وجود ندارد ، و امّا اين‌كه اين ردّ و ايراد به‌طور طبيعى پيش آمده و يا صناعى و ساختگى است ، چيزى است كه هيچ دليل روشنى نداريم ، و حال اين‌كه علماى حنفى نخواسته‌اند از وى ( ابن حزم ) بازجويى كنند . چه‌بسا كه اين نقطهء ضعف آنهاست . جز اين‌كه اين مدارا در موارد مربوط به تطبيق كيفرها در حالات مشتبه ، با اين همه ، به سهولت از خلال خود شريعت اسلامى روشن مىگردد . آيا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از بين رفتن حقّ مقدّس هركسى را در شرايط امن - جز به سبب صحيح - حرام نفرموده است ؟ . . . از جمله فرمودهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در روايت ابن عبّاس چنين است : « همانا خون ، مال و ناموستان بر شما حرام است . » « 1 » . و اگر اين مذهب حنفى را درك ناهنجار اسلامى

--> - كودك بدكاره را همراه كنند ، سپس هرطور خواستند مسلمانان را بكشند ، چيزى كه به خاطر آن زن زناكار و كودك بدكارهء آنها را نمىكشند ، و هرچه خلافشان بزرگ باشد ، جرمشان كوچك و خوارى و عذابشان برداشته است ، وانگهى راه حيله در زنا را ياد داده‌اند ، به اين ترتيب كه به دو خرما و تكّه نانى زن را اجاره مىكنند ، سپس در امان و بدون عذاب حدّى كه خداى تعالى واجب كرده ، زنا مىكنند ، سپس در آميزش مادران و دختران ياد داده‌اند كه با آنها ازدواج كرده و علنى ، ايمن از حدود ، با آنها آميزش كنند ! و حيله در دزدى را ياد داده‌اند كه يكى از آنها سوراخى در ديوار منزل كسى ايجاد مىكند و يكى داخل منزل مىايستد و ديگرى خارج ، سپس هرچه در منزل است ، داخل سوراخ مىگذارد ، آن ديگرى از سوراخ برمىدارد و هر دو ايمن از حدّ راهزنى بيرون مىروند ! و راه آدم‌كشى را ياد داده‌اند كه چوب سالمى را برمىدارد و سر هركسى را مىخواهد مىزند و مىشكند ، حتّى مغزش را پريشان مىكند و او مىميرد . قاتل ايمن از قصاص و از غرامت مالى ديه ، در امان به راه خود مىرود . به خدا پناه مىبريم از اين سخنان لعنتى و عقايد دور از رحمت خدا . . . » ترديدى نيست كه سخن مؤلّف موضع حنفىها را بدون تكلّف توضيح مىدهد . ( مترجم عربى ) ( 1 ) - ر ك : صحيح بخارى : 1 / 37 ، حديث 67 و ص 52 ، حديث 105 و 2 / 619 ، حديث 1652 ، و ص : 620 ، حديث 1654 و : 4 / 1598 ، حديث 4141 ؛ المهذّب : 2 / 455 ؛ منتهى المطلب : 2 / 713 ؛ صحيح ابن حبّان : 4 / 311 و 9 / 256 ؛ المستدرك -